Δευτέρα, Μαΐου 01, 2006

H ύπαρξη ως "διάλειμμα συνειδητότητας"...


Γιατί δαπανούμε μάταια αυτό το δώρο της εξέλιξης που ονομάζουμε «συνειδητότητα»; Γιατί αναλωνόμαστε σαν είδος σε μία ατέρμονη προσπάθεια εφέυρεσης τρόπων να κάνουμε όσο πιο πολύπλοκο γίνεται αυτό το «διάλειμμα ύπαρξης» που μας δώθηκε απλόχερα; Και ποίος επιτέλους ο ρόλος του «Θείου» μέσα σε όλη αυτή τη ταχέως επιταχυνόμενη εξέλιξη της ανθρώπινης νόησης; Όταν φέτος το καλοκαίρι διάβασα για πρώτη φορά την παράγραφο που ακολουθεί από το τελευταίο μυθιστόρημα του ψυχιάτρου και συγγραφέα Irvin D. Yalom «Η θεραπεία του Σοπενάουερ» (The Schopenhauer cure, Εκδόσεις Άγρα), πήρα τηλέφωνο όλους μου τους φίλους και τους την διάβασα. Σήμερα την διαβάζω σε όλους εσάς. Απόσπασμα από ένα βιβλίο που ούτως ή άλλως προτείνεται για ανάγνωση με την έννοια της τροφής του νου, όπως άλλωστε και όλα τα μυθιστορήματα του τόσο ιδιαίτερου και γοητευτικού αυτού συγγραφέα – ψυχοθεραπευτή. Πάμε λοιπόν...
«Τί άλλο έχουμε; Τί άλλο εκτός από αυτό το θαυμαστό, το ευλογημένο διάλειμμα ύπαρξης και συνειδητότητας; Αν υπάρχει κάτι να τιμήσει και να ευλογήσει κανείς, είναι αυτό – το ανεκτίμητο δώρο της ύπαρξης και μόνο. Να ζείς μέσα στην απόγνωση, επειδή η ζωή έχει ένα τέλος ή επειδή δεν έχει ανώτερο σκοπό ή κάποιο εγγενές σχέδιο, είναι σκέτη αχαριστία. Να οραματιστείς ένα παντογνώστη δημιουργό και να αφιερώσεις τη ζωή σου σε μία ατελείωτη γονυκλισία, μοιάζει ματαιότητα. Και σπατάλη, επίσης: γιατί να πετάξεις τόση αγάπη σε μία φαντασίωση, όταν έτσι κι αλλιώς φαίνεται να υπάρχει τόσο μεγάλο έλλειμα αγάπης στη γη; Καλύτερα να ασπαστείς τη λύση του Σπινόζα και του Άινσταιν: να κλίνεις το κεφάλι, ν’ αγγίξεις το καπέλο σου σε αναγνώριση των κομψών νόμων και του μυστηρίου της φύσης και να συνεχίσεις το εγχείρημα του ζην.»
Ο Yalom είναι ένας σύγχρονος φιλόσοφος, με όλη την έννοια της τόσο βαριάς αυτής λέξης. Εξυμνεί τη ζωή και την ύπαρξη ανυψώνοντας το μεγαλείο της απλότητας και θεοποιώντας την καθημερινότητα και τις διαπροσωπικές σχέσεις. Διερευνά την ανθρώπινη υπόσταση με τον ίδιο τρόπο που το έκαναν στο παρελθόν οι προσωκρατικοί, οι στωικοί, ο Σαρτρ, ο Καμύ, ο Χάιντεγκερ, ο Νιτσε, ο Κορλί Λαμόν και ο Σανταγιάνα. Ο ίδιος αναφερόμενος σε αυτούς, τους αποκαλεί με τον παλαιότερο όρο Lebens-philosoph (φιλόσοφος της ζωής) αφού η λέξη «υπαρξιστής» δεν έγινε ποτέ ιδιαίτερα αποδεκτός από κανένα φιλόσοφο, ενώ πλέον και ο ίδιος προσπαθεί να ξεχωρίσει από την ετικέτα της «υπαρξιακής ψυχοθεραπείας» που τείνει να ταυτιστεί με το έργο του.
Και πρέπει να ομολογήσω ότι χαίρομαι ιδιαίτερα όταν βλέπω τα βιβλία του να πουλάνε σαν τρελλά σε όλο τον πλανήτη. Οι άνθρωποι μέσα από τον πολιτισμικό σκοταδισμό τον οποίο τους επιβάλλει η καθημερινότητα και η πάμφτωχη διανοητικά ρουτίνα τους, φαίνεται ότι βρίσκουν σ΄ αυτά μία πνευματική δίοδο που όχι μόνο δεν προσβάλλει την αισθητική τους αλλά αναγεννά το ενδιαφέρον τους για προβληματισμό. Ελπίζω να ανακαλυφθεί το συντομότερο και από το ευρύ κοινό της Κύπρου. Μια τέτοια αφορμή για πνευματική ανησυχία μας είναι όχι απλά απαραίτητη αλλά ζωτικής σημασίας...

6 σχόλια:

pangianax είπε...

Ενδιαφέρον ακούγεται ο Yalom, αν και φοβάμαι ότι θα παραμείνω οπαδός αιώνια του Fernando Pesoa,
"Δεν είμαι τίποτα,δεν θα μπορούσα να είμαι κάτι αν και κρύβω μέσα μου τα όνειρα όλου του κόσμου"
Ίσως η συνειδητοποίηση της ανθρώπινης ήττας μπροστά στο πόνο,το μάταιο της ανθρώπινης ύπαρξης να μας οδηγήσει στην χαρά.
Πιστέυω όμως ότι όταν είσαι χαρούμενος τα βλέπεις όλα θεικά,εξυμνείς την ύπαρξη και αυτό είναι ότι καλύτερο μπορεί να σου συμβεί.
Δεν θα μπορούσα να ήμουν χαρούμενος αν δεχόμουν όμως αυτό που λέει ο Βίλχελ Ραιχ ,είμαι ενας απλός ανθρωπάκος.Θα συμπλήρωνα με πεσόα, είμαι ένας απλός ανθρωπάκος αλλά κρύβω τα όνειρα όλου του κόσμου .....

nektarios alexi είπε...

ια την σελιδα που δημιουργησεςε.Ειναι ενδιαφερον να μπορει ο κοσμος να ανταλασσει αποψεις μεσα απο την Ιστιοσελιδα σου.

Οσο για τον Irvin Yalom,μπορω να συμφωνησω,πως ειναι ενας πολυ πρωτοπορος ψυχοθεραπευτης,και χρησιμοποια ενα πολυ ενδιαφερον τροπο προσεγγισης του οποιου ομως πρωτος χρησιμοποιησε ο Victor Frankle.Σαν συγχρονος φιλοσοφος ομως δεν μπορει να ονομαστει,γιατι διαβαζω αρκετη συγχρονη φιλοσοφια,και ειναι πολυ μακρια η σκεψη του Yalom απο ενα αυθεντικο φιλοσοφικο στοχασμο.Ο Yalom ειναι εμπορικος,πουλαει επειδη αυτα που λεει μπορει πραγματη να τα καταλαβει ο περισσοτερος κοσμος και να βοηθηθει,σε προσωπικο επιπεδο.Αλλα δεν εχει την δυναμη και ουτε την γνωση νομιζω να προσεγγισει,ποιο πλατια την μοιρα του ανθρωπινου γενους.Ωραια αυτα που λεει ο Yialom,για καποιον που θελει να βρει καποια βοηθεια να κανει την ζωη του καλυτερη,αλλα δεν εχουν καμια αισθητικη αξια τα βιβλια του,ουτε φιλοσοφικη αν τον συγκρινουμε με τον SARTR,τον KAMY,και ton NITSE.Αυτο που εκανε ο Υialom ειναι οτι μελετησε ολους αυτους τους απλοποιησε και τους παπαγαλησε,ετσι ωστε να πουλησει στο ευρυ κοινο.Eιναι πολυ ποιο βαθια τα ανθρωπινα προβληματα απο οτι τα παρουσιαζει ο Υιαλομ,δεν ειναι ολα τοσο απλα,και δεν εχουν ολα τοσο απλες και ευκολες λυσεις.

Τα λεμε.

posted by nektarios alexi @ 3:42 AM 0 comments

Γιάννης Παντζιαράς είπε...

Νεκτάριε, ότι κάτι είναι "εμπορικό" δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και χωρίς αισθητική αξία. Φυσικά το τελευταίο είναι εντελώς υποκειμενικό. Για μένα κάτι πληρεί τα κριτήρια της αισθητικής μου, για κάποιον άλλον όχι... Συζήτηση να γίνεται. Φυσικά εγώ επιμένω: μακάρι όλα τα "εμπορικά", popular ας το πούμε και στα ελληνικά, βιβλία να περνούσαν αυτά που περνάει στον αναγνώστη ο Γιάλομ. Έστω κι αν το κάνει υπό μορφή κονσέρβας, αποστηθίζοντας τον Νίτσε, τον Σαρτρ και δεν ξέρω κι εγώ ποιον άλλο...

nektarios alexi είπε...

Μα ακριβως αυτη ειναι η δουλεια του,και αυτο πρεπει να κανει.Αλλα οπως ειπα ξανα,ειναι μακρια απο αυθεντικο φιλοσοφικο στοχασμο,ο Γιαλομ!και δεν μπορει να θεωρηθει συγχρονος φιλοσοφος!Συγχρονος φιλοσοφος μπορει να θεωρηθει Ο Χρηστος Μαλεβιτσης αν δεν διαβασες βιβλια του σου συστηνω τον Φωτισμενο Ανθρωπο,ακομα ο Δημητρης Λιαντινης,ο νομπελιστας ουγγαρεζος Ιμρε Κερτεζ,το βιβλιο του εγω ενας αλλος,ειναι καταπληκτικο!Αυτοι σε ταξιδευουν σε απροσμενα βαθη της υπαρξης!Εκει που μονο λιγοι ταξιδευουν,οχι γιατι ειναι εξυπνοτεροι απο τους αλλους αλλα ποιο γενναιοι.Μιλουν γιαυτα που ο μεσος ανθρωπος,φοβαται να ακουσει,γιατι τοτε θα πρεπει να γινει ανθρωπος.

Τα λεμε!

anna είπε...

Νεκτάριε λυπάμαι αλλα χωρίς να πιστεύω ότι έχεις αδικό για αυτούς που αναφέρεις όσους φιλοσόφους θα χρειαστεί να συμφωνήσω με το Γιάννη και να προσθέσω κάτι ακόμα. Ο Γιαλομ μπορεί να έκανε κατά τα λεγόμενα σας κάποιους φιλοσόφους κονσέρβα αλλά εξαιτίας αυτού μπορεί σήμερα ακόμα κι η μητέρα μου να διαβάζει τα βιβλία του και αυτό είναι που τον κάνει πιο συμπαθή σε μένα. Γιατί την να την κάνεις τη ρατσιστική φιλοσοφία που έχουν το προνόμιο να την καταλαβαίνουν μόνο λίγοι... Είναι σαν να αφαιρείς το δικαίωμα της ανακάλυψης φιλοσοφικών νοημάτων απο όλους και να το καθιστάς προνόμιο των εκλεκτών. Ο Γιάλομ άρει αυτό και γι'αυτό καταλήγει να γίνεται εμπορικός. Αυτό από μόνο του είναι σημαντικό επίτευγμα αφού όλοι έχουν δικαίωμα στη γνώση...

msagittarius16@gmail.com είπε...

Να σημειώσω και εγώ για τη σειρά μου (μέσα από την προσωπική μου εμπειρία) ότι η κατάθλιψη αλλά ίσως και άλλες ψυχικές διαταραχές, προσφέρουν τεράστιο κίνητρο για ενδοσκόπηση και φιλοσόφηση της ζωής, γεγονός που δένει γάντι με την περίπτωση Γιάλομ. Συμφωνώ απόλυτα με το Γιάννη, κάθε του βιβλίο (αν εξαιρέσεις ίσως τον Επίκουρο) είναι τρομερά ενδιαφέρων και 'διαφωτιστικό'.